Lăng vua Thiệu Trị – vẻ đẹp bị quên lãng

lang vua thieu tri 1 - Lăng vua Thiệu Trị - vẻ đẹp bị quên lãng
(Ảnh: dulichconvoi.com)

Lăng vua Thiệu Trị có tên chữ là Xương Lăng là nơi chôn cất hoàng đế Thiệu Trị. Đây là một di tích trong Quần thể di tích cố đô Huế được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới ngày 11 tháng 12 năm 1993. Tuy đã bị lãng quên đôi phần do thời gian, “Văn hóa lăng tẩm” là một bộ phận quan trọng và độc đáo cấu thành di sản văn hóa Huế.

Vị trí lăng vua Thiệu Trị

lang vua thieu tri 1 - Lăng vua Thiệu Trị - vẻ đẹp bị quên lãng
(Ảnh: dulichconvoi.com)

Lăng Thiệu Trị nằm dựa lưng vào núi Thuận Đạo, ở địa phận làng Cư Chánh, xã Thủy Bằng, huyện Hương Thủy, cách Kinh thành Huế chừng 8 km.

Đây là lăng duy nhất quay mặt về hướng Tây Bắc trong các lăng vua nhà Nguyễn. 

Xương Lăng theo phong thủy là thế “sơn chỉ thủy giao” (núi dừng, nước giao). Phía trước có đồi Vọng Cảnh chầu bên phải, núi Ngọc Trản chầu bên trái thành thế “tả thanh long, hữu bạch hổ”. Trước lăng khoảng 9km có núi Chằm làm tiền án, phía sau có núi Kim Ngọc làm hậu chẩm. Xung quanh lăng Thiệu Trị là những cánh đồng lúa, những vườn cây xanh rờn. Vòng La thành thiên nhiên này tạo cho cảnh quan lăng Thiệu Trị sự thanh thoát và yên bình.

Quá trình xây dựng lăng vua Thiệu Trị

lang vua thieu tri 2 - Lăng vua Thiệu Trị - vẻ đẹp bị quên lãng
(ảnh: sưu tầm)

Vua Thiệu Trị mất năm 41 tuổi. Trong khi hấp hối, nhà vua đã dặn người con trai sắp lên nối ngôi rằng: “Chỗ đất làm Sơn lăng nên chọn chỗ bãi cao chân núi cận tiện, để dân binh dễ làm công việc. Còn đường ngầm đưa quan tài đến huyệt, bắt đầu từ Hiếu lăng, nên bắt chước mà làm. Còn điện vũ liệu lượng mà xây cho kiêm ước, không nên làm nhiều đền đài, lao phí đến tài lực của binh dân“.

Vua Tự Đức lên nối ngôi đã lệnh cho các thầy địa lý tìm đất để xây lăng cho vua cha. Chính là nơi thuộc núi Thuận Đạo, thuộc làng Cư Chánh, huyện Hương Thủy nay. Lăng cách Kinh thành không xa như hai lăng vua tiền nhiệm.

Theo lời dặn của vua cha, vua Tự Đức căn dặn phải bắt chước cách làm toại đạo giống lăng Minh Mạng. Công việc xây dựng các công trình mang tính thờ phụng ở lăng như điện, đình, các, viện… thì phải bắt chước theo quy chế của lăng Gia Long. Toại đạo chính là đường hầm đưa quan tài nhà vua vào huyệt mộ.

Sau ba tháng thi công, các công trình chủ yếu đã hoàn thành. Vua Tự Đức viết bài văn bia dài trên 2.500 chữ, cho khắc lên tấm bia “Thánh đức thần công”.

Kiến trúc lăng vua Thiệu Trị

lang vua thieu tri 3 - Lăng vua Thiệu Trị - vẻ đẹp bị quên lãng
Cổng ngoài lăng vua Thiệu Trị (ảnh: sưu tầm)

Lăng vua Thiệu Trị được xây dựng theo kiến trúc và phần lớn ý đồ do vua cha để lại. Trước thời điểm khởi công xây dựng lăng này, ở Huế chỉ mới có hai lăng là lăng Gia Long và Minh Mạng. 

Tổng thể lăng gồm có hai khu vực: Lăng và Tẩm. Trục lăng nằm bên phải và trục tẩm là khu vực điện thờ nằm bên trái. Hai trục cách nhau khoảng 100 mét. Về cơ bản, cách xây Bửu thành, toại đạo, hồ bán nguyệt… giống lăng Minh Mạng.

Khu Lăng

Nằm ở bên phải, trước có hồ Nhuận Trạch thông với hồ Điện ở khu vực Tẩm qua hệ thống cống ngầm và nối với hồ Ngưng Thúy ở trước Bửu thành, tạo thế “chi huyền thủy” chảy quanh co trong lăng. Sau hồ Nhuận Trạch là nghi môn bằng đồng dẫn vào Bái đình (sân chầu) rộng lớn. Trong sân có hai hàng tượng đá ở hai bên tả, hữu. Đây là đặc trưng của nghệ thuật tạc tượng nửa đầu thế kỷ XIX ở Huế.

Nhà bia và lầu Đức Hinh tọa trên quả đồi cong dạng mai rùa. Hiện nay lầu Đức Hinh đã bị sụp đổ. Nhà bia (Bi đình) có tấm bia khắc 2.500 chữ của vua Tự Đức ca ngợi công đức của vua cha. Qua hồ Ngưng Thúy là đến tam cấp vào Bửu thành, là nơi đặt thi hài vua Thiệu Trị. Xa hơn về phía phải của Lăng có gác Hiển Quang. Gác là nơi nghỉ ngơi, suy tưởng của nhà vua.

Khu tẩm (điện thờ)

Điện thờ cách lầu Đức Hinh 100m về phía trái. Qua Nghi môn bằng đá cẩm thạch, bước lên ba bậc tam cấp qua Hồng Trạch môn là đến điện Bửu Đức. Điện Bửu Đức là nơi thờ bài vị của vua và bà Từ Dũ (vợ vua). Trong chánh điện có chạm khắc các bài thơ có giá trị văn học và giáo dục. 

Lăng Thiệu Trị với vẻ đẹp giản đơn, gần gũi vẫn lưu giữ được nét kiến trúc cổ kính, gắn liền với lịch sử của triều Nguyễn. Nếu có dịp, bạn hãy ghé qua để hiểu thêm về văn hóa lăng tẩm của cố đô nhé. 

 

XEM THÊM  Khám phá vẻ đẹp thiên nhiên thơ mộng tại núi Ngự Bình Huế