Lăng mộ hoàng đế Tự Đức – Đẹp và độc đáo

lang mo hoang de tu duc 3 - Lăng mộ hoàng đế Tự Đức - Đẹp và độc đáo
Toàn cảnh lăng Tự Đức (Ảnh: baotangcungdinh.vn)

Tiếp tục chuỗi viếng thăm lăng mộ của các vị vua triều Nguyễn ở xứ Huế, bài viết này mời các bạn cùng chúng mình đến thăm lăng mộ hoàng đế Tự Đức. Đây là vị hoàng đế thứ 4 của triều Nguyễn. Ông trị vì được 36 năm, là vị vua ở ngôi lâu nhất của nhà Nguyễn.

lang mo hoang de tu duc 3 - Lăng mộ hoàng đế Tự Đức - Đẹp và độc đáo
Toàn cảnh lăng Tự Đức (Ảnh: baotangcungdinh.vn)

Vài nét về lăng mộ hoàng đế Tự Đức

Lăng Tự Đức (còn gọi là Khiêm Lăng) là một di tích lịch sử trong quần thể di tích cố đô Huế đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới năm 1993. 

Lăng Tự Đức ở đâu?

Đây là một quần thể công trình kiến trúc, trong đó có nơi chôn cất Tự Đức. Lăng tọa lạc trong một thung lũng hẹp thuộc làng Dương Xuân Thượng, tổng Cư Chánh (cũ), nay là thôn Thượng Ba, phường Thủy Xuân, thành phố Huế.

Quá trình xây dựng Khiêm Lăng 

Tự Đức đã sớm nghĩ đến việc xây lăng mộ cho mình ngay khi còn sống. Vốn là một người giỏi thi phú, ông đã chọn cho mình một nơi yên nghỉ xứng đáng với ngôi vị của mình. Địa điểm được chọn để xây lăng trong một thung lũng hẹp thuộc làng Dương Xuân Thượng, tổng Cư Chánh.

Khi mới khởi công xây dựng, vua Tự Đức lấy tên Vạn Niên Cơ đặt tên cho công trình, với mong muốn được trường tồn. Tuy nhiên, công việc sưu dịch xây lăng quá cực khổ, quân sĩ và dân phu lại bị quan lại đánh đập tàn nhẫn, đã nổi lên đảo chính. Họ dùng chính dụng cụ lao động là chày vôi làm phũ khí (gọi là giặc chày vôi).

Cuộc đảo chính thất bại, Tự Đức phải đổi Vạn Niên Cơ thành Khiêm Lăng.

Kiến trúc lăng mộ hoàng đế Tự Đức

Khiêm Lăng có gì đặc biệt?

lang mo hoang de tu duc 2 - Lăng mộ hoàng đế Tự Đức - Đẹp và độc đáo
Vẻ đẹp sơn thủy hữu tình của lăng Tự Đức (Ảnh: khamphahue.com.vn)

Lăng Tự Đức là một trong những lăng tẩm đẹp nhất trong hệ thống lăng tẩm các vua chúa triều Nguyễn. Lăng Tự Đức có kiến trúc cầu kỳ, phong cảnh sơn thủy hữu tình. Vì thế, lăng Tự Đức được liệt vào một trong những công trình đẹp nhất thế kỉ XIX.

Một điều đặc biệt nữa là tất cả các công trình đều có chữ Khiêm. Đó là Cửa Vụ Khiêm, Khiêm Cung Môn, Chí Khiêm Đường, hồ Lưu Khiêm, Xung Khiêm Tạ, Dũ Khiêm Tạ, điện Hòa Khiêm…

Khám phá kiến trúc toàn cảnh lăng Tự Đức

Lăng Tự Đức có gần 50 công trình trong lăng.

Lối đi lát gạch Bát Tràng bắt đầu từ cửa Vụ Khiêm đi qua trước Khiêm Cung Môn rồi uốn lượn quanh co ở phía trước lăng mộ. Qua khỏi cửa Vụ Khiêm và miếu thờ Sơn Thần là khu điện thờ. Nơi này trước kia là chỗ nghỉ ngơi, giải trí của vua. 

Khiêm Cung Môn

Đầu tiên là Chí Khiêm Đường ở phía trái, nơi thờ các bà vợ vua. Tiếp đến qua 3 dãy tam cấp là Khiêm Cung Môn. Đây là một công trình hai tầng dạng vọng lâu, trước mặt là hồ Lưu Khiêm. Giữa hồ có đảo Tịnh Khiêm với những mảnh đất trồng hoa và những hang nhỏ để nuôi thú hiếm. Trên hồ có 2 khu nhà để nhà vua đến ngắm hoa, làm thơ, đọc sách. 2 nhà tạ này cũng là nét độc đáo trong kiến trúc lăng mộ hoàng đế Tự Đức. 

Bên trong Khiêm Cung Môn là khu vực dành cho vua nghỉ ngơi mỗi khi đến đây. Chính giữa là điện Hòa Khiêm để vua làm việc, nay là nơi thờ cúng bài vị của vua và Hoàng hậu. Hai bên tả, hữu là dành cho các quan văn võ theo hầu. 

Bái Đình

Sau khu vực tẩm điện là khu lăng mộ. Ngay sau Bái Đình với hai hàng tượng quan viên văn võ là Bi Đình với tấm bia bằng đá Thanh Hóa nặng 20 tấn có khắc bài “Khiêm Cung Ký” do chính Tự Đức soạn. Bi Đình là công trình bắt buộc phải có trong 7 lăng vua triều Nguyễn. 

Tuy có đến 103 bà vợ nhưng Tự Đức không có con nối dõi nên đã viết bài văn bia này thay cho bia “Thánh đức thần công” trong các lăng khác. Bài văn là một bản tự thuật của nhà vua về cuộc đời mình, về công tội trong lịch sử. Đây là tấm bia duy nhất một hoàng đế tự viết ra cho chính mình. 

lang mo hoang de tu duc 1 - Lăng mộ hoàng đế Tự Đức - Đẹp và độc đáo
Nhà bia ở lăng Tự Đức (Ảnh: Bùi Thụy Đào Nguyên)

Minh Khiêm Đường – nhà hát cổ duy nhất trong hệ thống các lăng tẩm

Minh Khiêm Đường là nhà hát cổ nhất trong 4 nhà hát được xây dựng thời các vua triều Nguyễn. Đây là nơi dùng để nhà vua xem hát, có giá trị rất cao về nghệ thuật kiến trúc và họa tiết trang trí.

Nếu có dịp ghé thăm xứ Huế, bạn hãy dành chút thời gian để thăm quan lăng Tự Đức – một biểu tượng của nghệ thuật. Từ đó hiểu thêm về kiến trúc lăng tẩm trong hệ thống di tích cố đô Huế vô cùng độc đáo.

XEM THÊM  Lăng vua Thiệu Trị - vẻ đẹp bị quên lãng